ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರನ್ನು ಗಟಗಟನೆ ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ತಕ್ಷಣವೇ ನಮಗೂ ಗಂಟಲು ಒಣಗಿದಂತಾಗಿ ನೀರು ಕುಡಿಯಬೇಕು ಅನಿಸುವುದುಂಟು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಕಾಕತಾಳೀಯ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ಭ್ರಮೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಅಚ್ಚರಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವಿದೆ! ಇದನ್ನು ತಜ್ಞರು ‘ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬಾಯಾರಿಕೆ’ (Contagious Thirst) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಬೇರೆಯವರು ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನಮಗೂ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಆಗುವುದೇಕೆ ಎಂಬುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
1. ಮಿರರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳ (Mirror Neurons) ಪ್ರಭಾವ
ನಮ್ಮ ಮೆದುಲಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ‘ಮಿರರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಯಾವುದಾದರೂ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಈ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅಥವಾ ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇತರರು ಆಕಳಿಸುವುದನ್ನು (Yawning) ನೋಡಿದಾಗ ನಮಗೂ ಆಕಳಿಕೆ ಬರುವುದರ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಮಿರರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳ ಪಾತ್ರವಿರುತ್ತದೆ.
2. ಮೆದುಳಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆ
ಮಾನವನ ಮೆದುಳು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಯಾರಾದರೂ ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ದೃಶ್ಯ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹಳೆಯ ಅನುಭವಗಳೊಂದಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ‘ನೀರು ಕುಡಿದರೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆ ತಣಿಯುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಹಿಂದಿನ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆದುಳು ಜ್ಞಾಪಕಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಾವೂ ಕೂಡ ನೀರು ಕುಡಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಹೈಪೋಥಾಲಮಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಂಕೇತಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮೆದುಳಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ‘ಹೈಪೋಥಾಲಮಸ್’ (Hypothalamus) ಎಂಬ ಭಾಗವು ಬಾಯಾರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ನೋಡಿ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾದಾಗ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ದೃಶ್ಯವೊಂದರಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯಜನ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಷ್ಟೇ. ಅಂದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದಾಗಿ ನಮಗೆ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ನಿಜವಾದ ಬಾಯಾರಿಕೆಯೆ?
ಇಲ್ಲ, ಇದು ಕೇವಲ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅನುಭವವಷ್ಟೇ. ಬೇರೆಯವರು ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಕ್ಷಣ ಗಂಟಲು ಒಣಗಿದಂತೆನಿಸಿದರೆ, ಅದು ದೇಹದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯಿಂದ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಯಾರಾದರೂ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಿಮಗೂ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ಚುರುಕಾದ ಮಿರರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ!